Tầng hầm của một trung tâm thương mại là nơi hàng trăm chiếc xe ra vào mỗi ngày, nơi nước rửa sàn, nước mưa theo xe, nước thấm từ tường vách đều chảy về một điểm thấp nhất. Và nếu điểm thấp ấy không được hút đi kịp thời, tầng hầm sẽ biến thành bể nước.

Bãi đỗ xe ngầm có đặc điểm khác với hố bơm thông thường: nước lẫn dầu mỡ, cát bụi, diện tích sàn lớn, rủi ro ngập gây thiệt hại tài sản nghiêm trọng. Thiết kế hệ thống thoát nước tầng hầm cần tính đến cả tình huống bất thường như mưa lớn, cháy và mất điện. Bài viết này giúp bạn hiểu các yếu tố cần cân nhắc khi chọn và bố trí máy bơm Pentax cho tầng hầm.

Nội dung chính:

Nước đến từ đâu

Trước khi thiết kế, cần hiểu nguồn nước vào tầng hầm:

Nước mưa theo xe, nước mưa tạt qua dốc hầm, nước rửa sàn.
Nước thấm qua tường vách, sàn, đặc biệt khi mực nước ngầm cao.
Nước từ hệ thống kỹ thuật: nước xả của chữa cháy khi thử nghiệm, nước ngưng điều hòa, nước rò rỉ đường ống.
Nước từ rãnh thoát dốc hầm, nơi nhận lượng lớn khi mưa to.
Nước tràn khi sự cố vỡ ống, cháy kích hoạt hệ thống chữa cháy.

Mỗi nguồn có lưu lượng và đặc điểm khác nhau. Thiết kế tốt phải tính đến kịch bản bất lợi nhất, không phải trung bình.

Đặc thù của nước tầng hầm

Lẫn dầu mỡ, nhớt xe: gây trơn, ô nhiễm, ảnh hưởng bơm và hệ thống xả. Thường cần ngăn tách dầu theo thiết kế và quy định.
Chứa cát, bụi, rác nhỏ: dễ làm bít cửa hút.
Nước thấm có thể chứa vôi, xi măng: làm cặn bám.
Lượng nước thay đổi đột ngột: từ hầu như không có đến rất nhiều trong một cơn mưa.

Cấu hình hệ thống thoát nước tầng hầm

Rãnh thu và hố thu

Sàn tầng hầm có độ dốc về rãnh, rãnh dẫn nước về hố thu đặt ở điểm thấp. Hố thu cần có dung tích hợp lý để bơm không đóng cắt quá thường xuyên và có đủ thời gian phản ứng khi mưa lớn. Nên có song chắn rác ở cửa vào hố và ngăn lắng cặn.

Bơm chìm đặt trong hố thu

Bơm chìm là giải pháp phổ biến nhất vì gọn, dễ bảo trì và chạy êm. Hãy tham khảo nhóm máy bơm chìm nước thải Pentax để chọn model theo lưu lượng, cột áp và khả năng đi qua hạt rắn. Nếu hố thu cũng nhận nước từ khu vệ sinh, nhà ăn, cần các cấu hình xử lý rác phù hợp.

Cấu hình hai bơm luân phiên

Nguyên tắc cho tầng hầm là tối thiểu hai bơm, thường chạy luân phiên, và có khả năng chạy đồng thời khi nước dâng cao. Cách này đảm bảo một bơm hỏng hoặc bảo trì thì bơm còn lại vẫn làm việc, đồng thời hai bơm hao mòn đều.

Điều khiển bằng phao hoặc cảm biến mức

Thông thường có bốn mức: dừng, chạy bơm một, chạy bơm hai và báo động mức cao. Phao hoặc cảm biến phải được vệ sinh, kiểm tra định kỳ vì dầu bùn dễ làm kẹt. Báo động mức cao nên kết nối đến phòng điều khiển hoặc bảo vệ để xử lý sớm.

Ngăn tách dầu

Với bãi đỗ xe, nước thải thường phải qua ngăn tách dầu trước khi vào hệ thống thoát chung. Thiết kế cụ thể cần theo quy định của địa phương và đơn vị thiết kế. Bơm cần được bố trí sao cho không làm xáo trộn lớp dầu đã tách.

Chọn bơm theo lưu lượng và cột áp

Cột áp gồm chiều cao từ mực nước thấp nhất trong hố lên đến điểm xả, cộng tổn thất qua ống, co, van một chiều. Với tầng hầm sâu nhiều tầng, cột áp có thể lớn đáng kể. Lưu lượng cần tính theo kịch bản mưa lớn, diện tích thu nước và khả năng thoát của hệ thống. Hãy làm việc với đơn vị thiết kế để có số liệu chính xác, sau đó đối chiếu với đường đặc tính trong catalogue máy bơm Pentax.

Nguồn điện và dự phòng

Nguy cơ lớn nhất là mất điện đúng lúc mưa bão. Cần cân nhắc:

Máy phát điện dự phòng cho bơm thoát nước tầng hầm, có bộ chuyển nguồn tự động.
Tủ điện đặt cao ráo, ngoài vùng ngập.
Bảo vệ chống giật, chống quá dòng, mất pha.
Nguồn cấp riêng cho bơm thoát nước, tránh bị cắt cùng các phụ tải khác.
Kiểm tra máy phát và ATS định kỳ, chạy thử có tải.

Với hệ thống chữa cháy trong tòa nhà, bơm chữa cháy phải theo thiết kế đã được cơ quan thẩm duyệt chấp thuận. Tham khảo máy bơm chữa cháy Pentax khi lập phương án và làm việc với đơn vị thiết kế.

Đường ống xả và chống ngược dòng

Ống xả riêng cho từng bơm hoặc ống góp có van chặn từng nhánh.
Van một chiều chất lượng, kiểm tra định kỳ, tránh nước chảy ngược về hố.
Cửa xả ra hệ thống thoát đô thị: cần có van chống ngược dòng khi mực nước ngoài dâng cao.
Khớp nối nhanh hoặc xích nâng giúp nhấc bơm bảo trì mà không phải xuống hố.
Ống chống rung, giá đỡ chắc để giảm tiếng ồn truyền vào kết cấu.

Vận hành và bảo trì

Hệ thống tầng hầm thường bị lãng quên cho đến khi có sự cố. Hãy thiết lập quy trình:

Kiểm tra hàng tháng: phao, báo động, chạy thử từng bơm.
Vệ sinh hố thu và song chắn rác định kỳ, đặc biệt trước mùa mưa. Xem bài viết về chuẩn bị mùa mưa bão.
Hút bùn, dầu đáy hố theo lịch.
Kiểm tra van một chiều, khớp nối, ống xả.
Ghi nhật ký: giờ chạy, dòng điện, sự cố.
Dự phòng phụ tùng: phao, phớt, tụ điện, rơ le. Xem bài về danh mục phụ tùng nên dự phòng.
Hợp đồng bảo trì với đơn vị chuyên nghiệp nếu không có đội kỹ thuật riêng.
Diễn tập tình huống: mất điện, bơm hỏng, nước dâng nhanh.

Mua sắm và hồ sơ

Hãy chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: thông số bơm, đường đặc tính, chứng từ nguồn gốc, cam kết bảo hành. Tham khảo mặt bằng giá ở bảng giá máy bơm Pentax trước khi yêu cầu báo giá dự án. Công ty TNHH Thuận Hiệp Thành, đại lý cấp 1 chính thức của Pentax tại Việt Nam từ năm 2009, hỗ trợ tư vấn, báo giá và hồ sơ cho các công trình thương mại.

Những sai lầm thường gặp

Chỉ có một bơm cho hố thu.
Không có báo động mức cao.
Không tính kịch bản mưa lớn, chỉ tính trung bình.
Quên nguồn điện dự phòng.
Để dầu mỡ, rác tích tụ trong hố nhiều tháng.
Không kiểm tra van một chiều, bơm chạy liên tục vì nước chảy ngược.

Câu hỏi thường gặp

Hố thu tầng hầm nên có dung tích bao nhiêu? Tùy lưu lượng đến và công suất bơm, do thiết kế tính toán. Hố quá nhỏ làm bơm đóng cắt liên tục, quá lớn thì tốn diện tích.

Có cần ngăn tách dầu không? Thường có với bãi đỗ xe, theo thiết kế và quy định địa phương. Hãy làm việc với đơn vị thiết kế.

Bao lâu nên kiểm tra phao một lần? Hàng tháng là hợp lý, và kiểm tra thêm trước mùa mưa.

Kết luận

Tầng hầm trung tâm thương mại là nơi một sự cố nhỏ có thể gây thiệt hại lớn. Thiết kế hai bơm luân phiên, báo động mức cao, nguồn điện dự phòng và bảo trì có kế hoạch là những nền tảng giúp tầng hầm luôn khô ráo.