Một khu chung cư vừa, một khách sạn, một bệnh xá, một khu dân cư nhỏ: những nơi này thường có trạm xử lý nước thải riêng. Từ ngoài nhìn vào, trạm chỉ là vài bể bê tông và một căn phòng điều khiển. Nhưng bên trong, nước đi qua nhiều công đoạn, và ở mỗi bước chuyển, đều có một chiếc máy bơm làm việc.

Trạm xử lý nước thải sinh hoạt quy mô nhỏ cần hệ thống bơm đơn giản nhưng đáng tin cậy. Một bơm hỏng giữa chừng có thể làm nước tràn, mùi hôi và vi phạm quy định xả thải. Bài viết này giúp bạn hiểu từng vị trí bơm trong trạm và gợi ý hướng chọn với máy bơm Pentax.

Nội dung chính:

Sơ đồ điển hình của một trạm xử lý nhỏ

Mặc dù công nghệ khác nhau tùy dự án, một trạm xử lý nước thải sinh hoạt quy mô nhỏ thường có các bước:

Thu gom: nước thải từ các nguồn chảy về hố gom.
Tách rác thô: song chắn rác ngăn vật lớn.
Điều hòa: bể điều hòa san đều lưu lượng và nồng độ.
Xử lý sinh học: bể hiếu khí, thiếu khí hoặc công nghệ tương đương.
Lắng: tách bùn khỏi nước.
Khử trùng: theo yêu cầu.
Xả hoặc tái sử dụng: nước sau xử lý ra nguồn tiếp nhận.
Xử lý bùn: bùn dư được bơm đi nén, ép hoặc hút thải.

Máy bơm xuất hiện ở nhiều điểm trong chuỗi này, với vai trò khác nhau.

Các vị trí bơm và yêu cầu

Bơm hố gom

Đây là bơm làm việc khắc nghiệt nhất: nước thải thô chứa rác, giấy, chất rắn. Cần bơm chìm có khả năng đi qua hạt rắn và chống tắc. Hãy tham khảo nhóm máy bơm chìm nước thải Pentax, đặc biệt các cấu hình có cơ cấu xử lý rác nếu nước thải có nhiều giấy, vải, bao nilon.

Bơm bể điều hòa

Chuyển nước từ bể điều hòa sang các bể xử lý với lưu lượng ổn định. Thường là bơm chìm hoặc bơm đặt cạn, chạy theo mức nước hoặc theo lập trình. Lưu lượng bơm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xử lý sinh học phía sau, nên cần ổn định.

Bơm tuần hoàn nội bộ

Một số công nghệ cần tuần hoàn nước hoặc bùn giữa các bể. Yêu cầu là lưu lượng đều, vận hành liên tục hoặc theo chu kỳ. Hãy xác nhận với đơn vị thiết kế công nghệ về lưu lượng, cột áp, tính chất dòng.

Bơm bùn

Bùn dư có độ nhớt và chất rắn cao hơn nước thải thông thường. Cần chọn bơm phù hợp, không dùng bơm nước sạch. Hãy trao đổi chi tiết với kỹ thuật viên về nồng độ bùn, độ nhớt.

Bơm xả nước sau xử lý

Đưa nước đã xử lý ra nguồn tiếp nhận hoặc bể chứa tái sử dụng. Nếu dùng để tưới cảnh quan, rửa sàn, kết hợp máy bơm tăng áp Pentax hoặc bơm ly tâm phù hợp lưu lượng.

Bơm định lượng hóa chất

Thường là thiết bị chuyên dụng khác, không thuộc nhóm bơm nước thông thường. Cần chọn đúng loại theo hóa chất sử dụng.

Lựa chọn vật liệu và độ bền

Nước thải sinh hoạt chứa chất hữu cơ, có thể sinh khí ăn mòn, và có thể chứa chất tẩy rửa. Một số lưu ý:

Vật liệu thân bơm, cánh: chọn theo tư vấn phù hợp tính chất nước. Xem bài viết riêng về vật liệu gang, inox, đồng.
Phớt cơ khí chất lượng: chi tiết hao mòn số một ở bơm nước thải. Xem bài viết riêng về phớt cơ khí.
Cáp điện chịu nước và hóa chất, đầu nối kín nước.
Bơm đặt trong bể kín, khí ăn mòn tích tụ nên cần thông gió, an toàn lao động khi xuống hố.

Cấu hình dự phòng và luân phiên

Với trạm xử lý, nguyên tắc là mọi vị trí bơm quan trọng đều có dự phòng:

Hai bơm tại hố gom, luân phiên và có thể chạy đồng thời khi nước dâng cao.
Hai bơm tại bể điều hòa nếu hệ thống yêu cầu liên tục.
Bơm dự phòng chung cho các vị trí ít quan trọng hơn, dùng khớp nối nhanh để hoán đổi.
Tủ điều khiển có chức năng luân phiên và tự động chuyển bơm khi lỗi.
Phao hoặc cảm biến mức dự phòng với báo động mức cao.

An toàn lao động tại trạm xử lý

Trạm nước thải là nơi có rủi ro đặc thù:

Khí độc, thiếu oxy trong hố, bể kín. Không xuống hố khi chưa kiểm tra và thông gió.
Điện và nước: dùng RCD, nối đất, dây cáp chịu nước.
Trơn trượt, rơi ngã: lan can, nắp hố chắc chắn, đường đi chống trượt.
Vệ sinh cá nhân: găng tay, ủng, rửa tay, tiêm phòng theo hướng dẫn y tế.
Quy trình nhấc bơm bảo trì: dùng xích nâng, khớp nối nhanh, tránh phải xuống hố.
Đào tạo vận hành viên.

Vận hành và bảo trì

Kiểm tra hằng ngày: tiếng ồn, rò rỉ, báo động.
Vệ sinh song chắn rác, lưới lọc theo lịch, thường hàng ngày hoặc vài ngày.
Kiểm tra phao, cảm biến mức hàng tháng.
Luân phiên bơm theo lịch.
Nhấc bơm kiểm tra định kỳ: cánh, phớt, dầu (với bơm có buồng dầu).
Ghi nhật ký: lưu lượng, dòng điện, giờ chạy, sự cố.
Dự phòng phụ tùng: phớt, phao, cầu chì, rơ le. Xem bài viết về danh mục phụ tùng nên dự phòng.
Chuẩn bị mùa mưa: nước mưa tràn vào hố gom có thể làm quá tải. Xem bài viết về chuẩn bị mùa mưa bão.

Mua sắm và hồ sơ

Trạm xử lý thường cần phối hợp giữa đơn vị thiết kế công nghệ, nhà thầu cơ điện và nhà cung cấp bơm. Hãy cung cấp thông số rõ ràng: lưu lượng, cột áp, tính chất nước, nhiệt độ, kích thước hạt rắn. Bạn có thể đối chiếu trong catalogue máy bơm Pentax và tham khảo bảng giá máy bơm Pentax khi dự trù. Công ty TNHH Thuận Hiệp Thành, đại lý cấp 1 chính thức của Pentax tại Việt Nam, hỗ trợ tư vấn cấu hình và hồ sơ cho dự án.

Những sai lầm thường gặp

Dùng bơm nước sạch cho hố gom nước thải thô.
Chỉ một bơm tại vị trí quan trọng.
Quên song chắn rác trước hố bơm.
Xuống hố khi chưa kiểm tra khí độc.
Không có báo động mức cao.
Không có nhật ký vận hành, bảo trì.

Câu hỏi thường gặp

Bơm nước thải thô có cần cơ cấu cắt rác không? Tùy thành phần nước thải. Nếu có nhiều giấy, vải, vật sợi, nên chọn cấu hình xử lý rác. Hãy trao đổi với kỹ thuật viên.

Bơm đặt trong hố có cần nhấc lên bảo trì định kỳ không? Có. Kiểm tra cánh, phớt, dầu và vệ sinh theo lịch giúp phát hiện sớm vấn đề.

Có cần bơm dự phòng cho trạm nhỏ không? Rất nên cho hố gom và vị trí quan trọng vì nước thải không thể dừng.

Kết luận

Trạm xử lý nước thải quy mô nhỏ vận hành tốt nhờ những chiếc bơm đúng chủng loại, có dự phòng, được bảo trì đều đặn và vận hành an toàn. Đó là nền tảng để nước thải được xử lý ổn định, đúng quy định.